In gesprek met Wicher Spijkerman over het Kerkebos

Het Kerkebos heeft haar naam te danken aan het feit dat het bos eigendom is van de Nederlands Hervormde Kerk in ‘s Gravenmoer. In de jaren 60 van de vorige eeuw is het beheer van het bos overgegaan naar de gemeente. Vanaf dat moment was het bos openbaar terrein. Toen het bos nog een afgesloten terrein was, liep er om heel het bos een sloot en kon je alleen in het bos komen via de boomgaard van de pastorie. Er lagen toen nergens bruggetjes over de sloot, die zijn van latere datum. Rondom het bos lag weiland.

Spelen in het bos
Voordat het beheer van het bos overging naar de gemeente, was het bos verboden gebied. Ondanks dat heeft Wicher er met buurtgenootjes veel gespeeld. Zij wisten een plekje waar de sloot smal genoeg was om er overheen te kunnen. Ze bouwden hutten in het bos, speelden er verstoppertje en meer van die kinderspelletjes. Alleen als politieagent Honcoop, die toen nog op zijn fiets het dorp rondreed, over de Kerkdijk kwam en met zware stem riep ‘Wat moet dat daar?’, wisten ze niet hoe snel ze weg moesten komen…. Nadat het beheer van het bos overgegaan was naar de gemeente werd er gestart met het achterstallige onderhoud. De gemeentewerkers, onder andere Jochem Dekkers en Pietje Blok, hadden er lol in om de daar spelende kinderen te laten zien hoe stoer en sterk ze waren. Daarvoor zochten ze een boom uit, waarvan ze wisten dat die van binnen rot was, en schopten er tegen aan. Als de boom dan omviel was de verbazing bij de kinderen groot: hoe doen jullie dat?

De kinderjaren
Wicher is opgegroeid naast het Kerkebos. Zijn ouders zaten in de scheepvaart, dus woonde hij zijn lagere schooltijd bij zijn opa en oma, en toen deze laatste overleden was, bij zijn opa en zijn, in het ouderlijk huis, ingetrouwde tante aan de Kerkdijk 17. Na de lagere school ging Wicher naar de binnenvaartschool in Rotterdam, maar hij zou de daarop volgende jaren regelmatig vertoeven in ’s Gravenmoer. In 1980 kocht hij, samen met zijn vrouw, een huis aan de Kerkebosdreef. Door die jaren heen veranderde er veel rondom het Kerkebos: In de jaren 70 van de vorige eeuw\ werden er huizen gebouwd aan de zuidkant van het bos (Swaanstraat, Kerkebosdreef, Hollandse tuin en Hoefslag). Aan de Kerkdijk werden de huizen afgebroken, met uitzondering van huis Betsy en het er naastliggende huis én de huizen in Kerkewijk-Noord werden gebouwd.

Kerkebos 's Gravenmoer

Aan de bewoners van het huis naast huis Betsy, de familie Buis, heeft Wicher nog een speciale herinnering. In zijn kinderjaren, toen hij bij zijn opa en oma woonde, was de familie Buis de enige buurtgenoot die een telefoon had. Wichers vader belde wekelijks naar de familie Buis, die vervolgens Wicher en/of zijn opa gingen halen, waarop Wichers vader nogmaals naar de familie Buis belde om
een gesprek te voeren met Wicher en/of zijn opa. Op die manier onderhielden vader en zoon contact met elkaar in de tijd dat Wicher bij zijn opa woonde. Een van de naaste buren van familie Buis, de familie Heiblom, had als enige in de buurt een televisie. Op woensdag- en zaterdagmiddag ging Wicher daar, samen met zijn buurtgenootjes, tv kijken: Swiebertje en Pipo de Clown.

Het wiel
In het bos lag en ligt het wiel. In koude winters, als het wiel bevroren was, werd er druk op geschaatst, ook al toen het bos nog een afgesloten terrein was. Via het toenmalige schuine talud vanaf de Kerkdijk was het wiel bereikbaar. Er werden schaatswedstrijden gehouden, er werd geijshockeyd, sommige mensen deden aan stijlschaatsen (zwieren en zwaaien) en kinderen roetsjten met een slee vanaf het talud het ijs op. Tijdens de sport- en spelweek van ‘s Gravenmoer, decennialang gehouden in de zomer, werd op vrijdagavond het Wielfeest georganiseerd. In het wiel werd een vlot voor de muziek gebouwd, er werd gezorgd voor verlichting en er werden kraampjes opgericht met drank en eten. Het opbouwen duurde meer dan één dag. Al op donderdagmiddag werden de benodigde spullen met boerenkarren naar én -over een tijdelijk aangelegde brug over de sloot- in het bos gebracht. Op vrijdagochtend om negen uur werd er weer verder gewerkt aan de opbouw door zo’n 20 á 25 mensen.

Het weer afbreken gebeurde midden in de nacht, nadat het Wielfeest afgelopen was. Als de klus geklaard was trok de hele ploeg naar Piet en Jannie Schep in de Hoofdstraat, waar worstenbrood, een biertje of kop koffie klaar stond voor de harde werkers. Niet zelden rolden zij dan rond een uur of zeven buiten om rond negen uur weer present te zijn op het voetbalveld voor de zeskamp. Op het vlot traden in de beginperiode van het Wielfeest zang- en muziekverenigingen uit ’s Gravenmoer op en in de latere jaren werden dat live-bands zoals The Shaking’ Arrows, een band die in de regio wereldberoemd was. De Wielfeesten, maar ook de hele sport- en spelweek, leven in Wichers herinnering voort als hartstikke gezellig. Toch jammer dat dat nu niet meer bestaat…. Een tijdlang was Wicher jeugdleider voor de kinderen die meededen aan de zeskamp. Hij herinnert zich nog dat op een dag in de winter vier van die kinderen bij hem aanbelden omdat ze graag wilden discoschaatsen op het wiel. ‘Ja, maar dat mag natuurlijk zomaar niet’ en ‘hebben jullie geld, want dat kost natuurlijk wat’? Waarop de kinderen rechtstreeks van Wichers huis naar de burgemeester togen om toestemming te vragen. Zowel de secretaresse als de burgemeester speelden het spel mee en dus werden de kinderen ontvangen in de, voor hen, indrukwekkende raadszaal. Uiteindelijk kregen ze toestemming van de burgemeester op voorwaarde dat zij geholpen zouden worden door volwassenen. De toestemming was dus geregeld, maar nu het geld nog…. maar ook daar draaiden de kinderen hun hand niet voor om. Elke auto die de straat inreed werd aangehouden met de vraag of de bestuurder hen wilde sponseren voor het discoschaatsen. Voordat het avond was hadden de kinderen 150 gulden bij elkaar gesprokkeld en kon het discoschaatsen doorgaan.

Samen het beheer uitvoeren
Lange tijd was het bos in beheer van de gemeente zonder dat de buurt zich er mee bemoeide. Dat is pas van de laatste tijd. Vlak voor corona werd door een aantal bewoners het plan opgevat om actief deel te gaan nemen aan het beheer van het bos. Daartoe stelden zij een plan van uitvoering op dat onder andere bestond uit het opschonen van het bos, klimop verwijderen, takkenrillen maken, enzovoorts. Op 7 september 2024 is een groep bewoners daadwerkelijk gestart met de uitvoering van dit plan. Eén keer in de twee weken, van september tot eind februari, wordt er gezamenlijk in het bos gewerkt.